Gouden Bergen in Frans Guyana

Dec 2017 – Maripasoula Frans Guyana, dec 2018 – Groningen Nederland

Kaartje van Frans Guyana en waar de gouden berg Montagne d'Or wellicht afgegraven gaat worden.
Kaartje van Frans Guyana aan de noordkust van Zuid-Amerika. 

Driehonderd kilometer diep in de jungle van Frans Guyana is het water van de Maroni zodanig vervuild dat zwemmen wordt afgeraden. De rivier die de grens met Suriname vormt is de afvoerpijp van de goudwinning die in de dichte Amazone plaatsvindt. Een smeltkroes van volken heeft zich permanent gehuisvest in oorspronkelijk door gevluchte slaven gestichte dorpjes langs de rivier, zoals Maripasoula. Op de rivier drijven honderden ronkende mini-fabriekjes met donkere dieselpluimen. Vanuit de lucht zijn de goudputten en het kaalgeslagen woud in Suriname duidelijk zichtbaar. Daar is de winning legaal, boven Frans Guyana is het moeilijker te onderscheiden, hier gebeurt de winning geheim in de jungle. De regering Macron overweegt echter ook hier een grote berg goud aan te spreken, de Montagne d’Or.

Hoe werkt het?

Goud kan op water of land gedolven worden. Er is grootschalige goudwinning, zoals door het Canadese IAMGOLD in Suriname. Hier worden reusachtige mijnen aangelegd die eruit zien als zandgroeves en waarvoor grote investeringen, machines en infrastructuur noodzakelijk zijn. En er bestaat kleinschalige goudwinning, opgezet door lokale arbeiders: Op de rivier zuigen drijvende stellages met pijpen zand uit de rivierbodem en spugen dit uit over een lopende band. Deze band rolt naar boven in de constructie waar de modder door een spoelgoot wordt gepompt. De gouddeeltjes blijven hangen achter een soort gaasmatten. Met kwikzilver (mercury) wordt het goud vervolgens van de matten gespoeld. Het goud hecht zich aan het kwik (Hg) en dit vormt een amalgaam, zo onderscheiden de delvers het goud. Bij het verhitten van de amalgamen verdampt het kwik en blijft het goud achter. In de jungle graven delvers gaten tot de goudhoudende laag wordt bereikt en zetten dan het bovenstaande proces in gang. Per kilo goud is ongeveer een kilo kwik nodig.

Een mijn in het oerwoud vanuit de lucht
Een mijn in het oerwoud vanuit de lucht

Brazilianen

Het zijn voornamelijk Brazilianen die geld verdienen met kleinschalige mijnbouw, zo’n 15.000. Het noorden van Brazilië is arm en de grens oversteken in de dichte jungle kan overal zonder problemen. De Brazilianen wonen in kleine nederzettingen aan de rivieroever. De familie van Dara Costa (15) heeft het afgelopen half jaar tussen de 50 en 55 gram goud gevonden. Dara is hier drie jaar geleden met haar familie komen wonen en werken. ‘Eén gram goud is dertig euro waard als je het inwisselt bij de Chinese kopers aan de Surinaamse grens. Wij nemen het mee naar Brazilië waar het drie keer zo veel waard is (ze zullen zo’n 4500 euro opstrijken). Over twee maanden gaan we terug naar mijn land voor het carnaval, ik kan niet wachten!’

Legaal in Suriname, illegaal in Frans Guyana

Goudwinning is legaal in Suriname. Het aantal kleinschalige mijnen aan de Surinaamse kant van de rivier wordt geschat op 600-800. In totaal produceert Suriname zo’n 30 ton goud per jaar (60% van de export inkomsten). Aan de Franse kant van de Maroni rivier is het mijnen verboden. De Franse Gendarmerie is in grote getale aanwezig en over de zij-rivier ‘de Inini’ ligt een ijzeren barricade waar alle bootjes gecontroleerd worden op materialen voor het opzetten van de illegale mijnen. Het gevolg is dat ‘runners’ nu met speciale draagbaren op hun rug nu door de dichte jungle sluipen om de metalen pijpen, generatoren en andere benodigdheden op plek van de nieuwe mijnen te krijgen.

France 24 maakte deze beelden van de Inini, het werk van de gendarmerie en de runners

Kayak met dieselvaten

Vervuiling

De reden dat goudmijnen verboden is in Frans Guyana is het extreem vervuilende karakter van de operatie. Het eerder genoemde kwikzilver is schadelijk omdat het zich ophoopt in de lucht, water en grond. Paul E. Oudboter onderzocht de hoeveelheden kwik in verschillende regio’s van Suriname voor het onderzoeksbureau voor milieuzaken aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname. Hij stelt dat in Suriname alleen al minstens 10.000 kilo kwik per jaar in de Amazone wordt geloosd. Bij de onderzochte bevolkingsgroepen in Suriname vond hij een kwikgehalte die de World Health Organization standaard (van 10 µg/g) ver overschrijden. De gemakkelijke verspreiding door water, lucht en via bijvoorbeeld vissen verklaart volgens Oudboter dat zelfs verafgelegen inheemse gebieden vervuild zijn. De verontreiniging blijft dus niet beperkt tot plaatsen waar de mijnen zijn. Het eten van vis met kwik is voor mensen gevaarlijk omdat het kan leiden tot ontwikkelingsstoornissen, beschadiging van het zenuwstelsel, hart- en nierfalen en auto-immuunziektes. Daarbij liggen voor de mensen die in de fabriekjes werken beschadigingen aan de luchtwegen op de loer. Het omwoelen van de grond zorgt er ook voor dat er geen helder water meer voor handen is om te drinken en mee te wassen. En de open poelen met stilstaand water zijn voor malaria muggen een broedplaats bij uitstek. Bovendien verstoken de installaties grote hoeveelheden diesel. Kano’s volgeladen met dieselvaten varen af en aan. Dit alles is voor de precaire ecosystemen van de tropische jungle desastreus.

Montagne d’Or

Met de redenatie dat winsten van de natuurlijke rijkdommen nu door Brazilianen en Chinezen het land worden uitgesluisd, overweegt de regering Macron zelf goud te gaan delven in het oerwoud van Frans Guyana. Een project dat ‘Montagne D’or’ wordt genoemd zou 167.000 kilo goud opleveren. Hiervoor moet in een gebied van 800 hectare oerwoud verdwijnen en wordt er een put van 32 voetbalstadions groot geslagen. Bedrijven als het Russische Nordgold en eerdergenoemde Iamgold staan al aan de poort te rammelen om als eerste in het gebied te mogen gaan delven. Volgens voorstanders levert de mijn veel werk op voor de lokale bevolking. Tegenstanders schermen met een rapport van het Wereld Natuur Fonds (WNF) dat de mijn 420 miljoen euro als lokale investering kost en dat de winsten naar Parijs zullen gaan. Ook berekende het WNF dat er voor de mijn 57,000 ton explosieven nodig zijn, 46,500 ton cyanides (giftige stoffen voor de delving zoals kwik) en 142 miljoen liter brandstof. Inheemse bevolkingsgroepen protesteren tegen -volgens hen- onrechtmatige komst van de mijn op hun grondgebied. Macron zei in 2015 echter alles in het werk te zullen stellen om een project van deze omvang te gaan realiseren in Frans Guyana. 29 lokale en 120 internationale NGOs hebben de handen ineengeslagen om de ‘Montagne d’Or’ in de grond te houden. In 2019 zal de regering Macron een beslissing nemen over het project dat zulke verstrekkende gevolgen heeft voor de hele Zuid-Amerikaanse kolonie van Frankrijk.

Ondertussen trekken de illegale goudmijners steeds dieper de jungle in, voor hen zal het besluit om de Montagne d’Or te openen weinig betekenen. Voor het oerwoud en haar bewoners om hen heen des te meer. Zij moeten nu al leven van de vis en andere levensmiddelen uit het woud die steeds voller zitten met kwik. Alles voor de ‘meest traditionele delfstof’, zoals de mijnen het goud liefkozend op hun website aanduiden. ‘Glimmend symbool voor hebzucht’ is wellicht een passender benaming voor alle inheemse bevolkingsgroepen die door de geschiedenis heen voor dit goedje van hun land zijn gezet.

Bronnen:

share post to:
Author

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *